Drang om te kopen (conspicuous consumption)


“conspicuous consumption” is een van de klassieke concepten in de sociologie. Het werd ontwikkeld door Thorstein Veblen in zijn boek uit 1899, ‘The Theory of the Leisure Class’ .
Ik weet het, het is moeilijk te hoe de mensen toen leefden, laat staan om te begrijpen dat ze ​​ideeën ontwikkelden die we vandaag nog steeds terugvinden in onze manier van denken.

Het concept van Veblen beschrijft hoe rijke mensen grote hoeveelheden geld uitgeven aan goederen en diensten als een manier om hun status te etaleren.
Het verwijst niet naar alle grote uitgaven – soms krijg je veel meer dingen als je meer uitgeeft; in plaats daarvan verwijst het naar uitgaven als een manier om te laten zien wie je bent. Het statussymbool.
Soms is wat je uiteindelijk koopt niet beter of of zelfs slechter dan wat je voor minder geld had kunnen kopen.
Status door het kunnen

table-3018151_640

Het zilveren bestek en fijn porselein is een typisch voorbeeld van cospicuous consumption.

Een klassiek voorbeeld van conspicuous consumption is het gebruik van in zilver- of goud gekleurde voorwerpen en fijn porselein voor maaltijden, vooral wanneer de gasten aan tafel aanschuiven.
Het toont wel aan dat je een bepaald niveau van materieel comfort hebt bereikt, maar het is ook niet altijd even praktisch. Zilver moet gepolijst worden, porselein breekt gemakkelijk en geen van beide mag in de vaatwasser (zucht)…
Het is geen toeval dat goud/zilver-kleurige smartphones beter verkopen dan bijvoorbeeld een zwarte.
Geef toe, hoeveel goudkleurige Nokia 3310’s heb jij al gezien?
Het hoofddoel is een statusweergave geworden.
Het is een idee die zeer nauw aansluit, zo niet de reden is van “keeping up with the
Joneses” waar ik vorig week al over schreef.

 


Iedereen doet er aan mee

Er is geen reden om het concept van “conspicuous consumption” te beperken tot alleen de welgestelden.
Zelfs studenten maken er gebruik van. Ik weet niet waar en wanneer je nog naar school ging, maar hier in België waren er indertijd bepaalde mode’s. De millet-jassen, de Scott-vesten, de buffalo-schoenen, …
perfecte voorbeelden van deze manier van consumeren.
Waarom zou u het grote geld uitgeven aan merknamen als er ook producten met gelijklopende kwaliteit beschikbaar zijn?
Je zou kunnen stellen dat het een kwestie is van stijl en culturele smaak, en dat klopt ook.
De belangrijkste reden voor hun aantrekkingskracht zou kunnen zijn dat kleren van merknamen “de status” hebben. Ze laten zien dat je het geld en prestige hebt om deze dure dingen te dragen.

De producten die in de categorie van Veblen vallen zijn luxegoederen die buiten de grenzen van het inkomenseffect vallen.
Anders gezegd: Het is een product waarvoor de vraag toeneemt wanneer de prijs stijgt: gedrag dat ingaat tegen de stroom van gezond verstand en normaal koopgedrag.

Ik schrijf nu over dit concept, hoewel het letterlijk al honderd jaar bestaat.
Zoals iedereen onder de 40 weet (en sommigen van ons die meer dan 40 zijn), maakt Apple een mobiele telefoon die de iPhone wordt genoemd.
Je kunt er kleine softwareprogramma’s op laden, genaamd “apps”, die verschillende functies uitvoeren.

 

Een stap verder

Een van deze app’s wordt de ‘i am rich-app’ genoemd. Het kost je €1.000 en heeft absoluut geen ander doel dan een rode robijn op je iPhone te laten schijnen die anderen laat weten dat je je kunt veroorloven deze app te kopen. Dat is het …
Stel je voor: je koopt een app van €1000 en het doet … helemaal niks!
Het laat zien dat je rijk bent.

Als we even nadenken over hoe dit concept zich vandaag afspeelt, veronderstel ik dat er iets is dat we “onopvallende” consumptie zouden kunnen noemen.
Hierbij consumeer je goederen en diensten en presenteer je ze aan anderen, als een manier om de status te verbergen.
Misschien, in de tijd van Veblen, in de tijd dat dinosaurussen over de wereld doolden, werd alle status als goed beschouwd, dus als je het hebt, toon je het.
Nu zijn we echter zo achterdochtig en cynisch geworden over rijkdom dat sommige mensen de keuze maken om de status te verbergen.
Hieronder geef ik een voorbeeld wat dit idee kan illustreren.
De illusie van succes

Mijn vrouw ging naar een mooie, bekende hogeschool, en wanneer mensen haar vragen waar ze naar school ging, zegt ze meestal: ‘in de omgeving van Brugge’.
Nu is dit in strijd met andere mensen die ik ken die naar andere hogescholen of universiteiten gingen.
Je kunt er vrij zeker van zijn dat deze mensen binnen vijf minuten na het ontmoeten van iemand zullen laten vallen dat ze naar een universiteit zijn geweest (en als ze echt doorgaan krijg je er nog een ellenlange titel bovenop).

Vorig jaar gaf een familielid mij een gebruikte smartphone die hij niet meer nodig had. Het is ongeveer drie jaar oud en had niet al te veel schade. Het grote nadeel: het is een Iphone.
Uit miserie heb ik een hoes aangekocht om het logo van de fabrikant te verbergen.
Vanuit een rechtlijnige, opvallende consumptiebenadering, zou ik moeten proberen de status van deze telefoon weer te geven, maar in werkelijkheid wil ik vermijden dat ik als stereotype ermee geassocieerd word.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: